Why and how is ‘The Ailing Violinist’ a thought experiment and to what extent is it successful?

In philosophy, as in science, the use of thought experiments is a well-known method for drawing conclusions that we can apply in the real world. Much is published about the success of using thought experiments. The use of thought experiments can be a useful and valuable analytic method  in ethical philosophical cases. We can use them as examples for formatting an opinion or make a choice in similar situations of everyday life. Thomson’s thought experiment ‘The Ailing Violinist’ is a good example of a thought experiment that has influenced opinions in our society. In this essay I will explain her experiment and show why I think this is a thought experiment and why I think it is a successful one.

The definition of thought experiments I’d like to use is given by T.S. Grendler. Thought experiments are situations that are imaginary, that can be actual or hypothetical and that can teach us how we could respond in that situation, or similar situations, in real life.[1] They can be hypothetical, situations that could obtain in real life, or counterfactual so that you immediately know it is imaginary. [2] Each thought experiment can be characterized by the following structure:

  1. An imaginary scenario is described.
  2. An argument is offered that attempts to establish the correct evaluation of the scenario.
  3. This evaluation of the imagined scenario is then taken to reveal something about cases beyond the scenario.[3]

Not all thought experiments are the same, even though they meet the structure for a mode of reasoning given above. Grendler makes a distinction in three types of thought experiments. The first one is called the factive thought experiment. It concerns what we think the facts of a situation would be and therefore it is often used in science. The second one is called conceptual. It features the proper application of concepts. It is mostly used in metaphysics and epistemology. The third type is valuational, concerning the proper moral of aesthetic response to a situation. It is used in ethics and aesthetics. [4]

Now that we have got a definition of thought experiments, we can figure out how the experiment of Thomson’s Ailing Violinist works and see if it is a proper thought experiment. Suppose you wake up one morning and you find yourself in a bed, circular connected with a famous unconscious violinist. He has a fatal kidney ailment and the Society of Music Lovers had searched in all medical records to find out that you are the only one with the right blood type to help him survive. They kidnapped you and plugged his circulatory system into yours. Now your kidneys can be used to extract poison from his blood, as well as your own. You should stay connected for nine months because he is then cured, unplugging earlier would kill him. Do you accept this situation? Is it morally the right thing to do because all persons have a right to live? And what if this connection should be there for longer, or for the rest of your life? Does that change the argument that all persons have the right to live? Thomson claims that, assuming the fetus is a person, abortion can still be morally justified sometimes. [5]

Now that we know the content of the case, I am able to explain why I consider it to be a proper thought experiment. To begin with complies to the complete characterisation as given by Grendler. At first an imaginary scenario is described, you should imagine that you are kidnapped and, after that, connected with the violinist. Second, the argument offered for a proper evaluation of the scenario is there. You are kidnapped, unwillingly connected to the violinist and if you want to quit the situation, someone dies. That is a situation that nobody desires. The third characterisation, the evaluation that reveals something about cases beyond the scenario, is that people have the right to decide over their own body. Self-determination and ‘the right to live’ are the most important values here, because you shouldn’t be forced to use your own body for saving the life of someone else at all costs.
Furthermore the scenario is hypothetical. Being kidnapped is something that can happen, as is medical use of your body in favour of another person.
The case also fits perfectly in the valuational distinction that Grendler describes. We can learn what values are the most important in this scenario and therefore use this case as an argument in similar cases such as abortion or organ donation issues.

Now that we can agree that the scenario of the ailing violist is actually a thought experiment, the question rises if it is a successful one. To find out if this particular experiment was a success, we should first know how to divide successful and unsuccessful thought experiments. J.Y Goffi and S. Roux state that in order to have a successful thought experiment, two hypotheses are important. At first laws of nature should be preserved.[6] Second, we should come to rightful conclusions due to our intuition. In their theory, intuition is understood as an hierarchy of different assumptions, based on reality that are made due to the scenario.[7] When the assumptions are made, reasoning makes it possible to reject a number of assumptions and gives us the most reasonable assumption as the conclusion. [8] When an experiment can meet up to these hypotheses, it is a successful experiment.
For the Thomson experiment we can state that the laws of nature are preserved as we had already claimed that it was a hypothetical scenario. That leaves us with the part of reasoning to the conclusion. Thomson’s opponent claim the following:

  1. A woman has autonomy on her own body.
  2. A person’s right to life is stronger than another person’s right to autonomy.
  3. A fetus is a person.
  4. An abortion performed in the name of autonomy gives more weight to weak rights

Due to these assumptions they claim that an abortion is morally wrong and may therefore not be performed. Thomson’s experiment shows that we should reject assumption 2 because of equivocation. What do we mean when we speak of the right of life? Is that the right not to die, or the right to be supported in living you’re life. The last version includes autonomy. That leaves assumption number 1, on which both sides will agree. Assumption 3, on which both sides also agree because of factual argumentation. And 4 can’t be taken into account when assumption 2 is rejected. That assures us that assumption 1 is the conclusion of the experiment and the leading argument in cases that go beyond the scenario.[9]

Of course, there are also some objections. The most important one is that the experiment states that there is an analogy between a fetus connected to its mother, and an ailing violinist connected to a complete stranger. But it is not necessarily an issue because it is an imaginary scenario and we don’t have to take everything into account. The experiment is used to extend the discussion in ethical and legal rights, the right to life in particular, and therefore we can easily reject psychological and affective relations.[10]

As a conclusion I can say that I have been reasoning to state the claim that the Thomson experiment of the ailing violinist is a successful thought experiment. At first I explained the definition of a thought experiment, and the scenario of Thomson’s scenario. Due to these explanations I could conclude that the Thomson experiment was in fact a proper thought experiment. Then I argued to what extent the experiment was a successful one. I described parameters that could be used to measure the success of an experiment and applied it to the case of the ailing violinist. It turned out that the scenario was a success, but it raised one serious objection. The analogy of the violinist and the fetus was an objective assumption but it could reasonably be excluded from the discussion. Therefore, I can claim that ‘The Ailing Violinist’ is a successful thought experiment.

[1] T.S. Grendler, Thought experiments: On the power and limit of imaginary cases, p14 – 17

[2] T.S. Grendler, Thought experiments: On the power and limit of imaginary cases, p14 – 17

[3] T.S. Grendler, Thought experiments: On the power and limit of imaginary cases, p14 – 17

[4] T.S. Grendler, Thought experiments: On the power and limit of imaginary cases, p21 – 25

[5] J. J. Thomson, A defense of abortion, 1971

[6] J.Y Goffi & S. Roux, Thought Experiments in Historical and Methodological Contexts: On the very idea of a thought experiment, P167 – 170

[7] J.Y Goffi & S. Roux, Thought Experiments in Historical and Methodological Contexts: On the very idea of a thought experiment, P167 – 170

[8] J.Y Goffi & S. Roux, Thought Experiments in Historical and Methodological Contexts: On the very idea of a thought experiment, P167 – 170

[9] J.Y Goffi & S. Roux, Thought Experiments in Historical and Methodological Contexts: On the very idea of a thought experiment, P177

[10] J.Y Goffi & S. Roux, Thought Experiments in Historical and Methodological Contexts: On the very idea of a thought experiment, P179


This essay was an assignment for the premaster EBO at Tilburg University

Een grijze kust

Vanuit een winderige duinhelling
kijk ik mistroostig neer
op de kolkende zee
een varend schip in de verte
bestemming lijkt oneindig

De wind raast en raakt
het strand, verplaatst het zand
en elke korrel
landt willekeurig

Op de plek die zijn bestemming lijkt,
die voor elke korrel anders blijkt
gestrand, bij elke windvlaag weer

Stevig en gedwee kolken de woeste golven,
alsof de kust volledig wordt bedolven
door het zoute zilte blauw
dat door donkerte de diepgang geeft
en inzicht brengen zou


Mijn deelname aan de Sweek – korte verhalen wedstrijd #Microvlucht.

De telefoon verstoorde ruw de bijna ademloze stilte die deze ochtend de boventoon leek te voeren. Was het dan eindelijk zo ver? Zouden dit de verlossende woorden zijn? Zou ze na al dat lange wachten nu een positieve uitslag krijgen? Het zou een enorme opluchting zijn. Alle stress weg, alle ellende weg en weer een fijne toekomst in het verschiet. Haar man zou dolgelukkig zijn. Hij had de laatste tijd zo zijn best gedaan om haar gerust te stellen. Maar ze zag zijn zorgen. En ze zag dat hij het liever niet met anderen deelde. Hij leek voor het onderwerp weg te vluchten, alsof het zijn schuld was. Maar zij gaf hem in elk geval niet de schuld. Het was hun gezamenlijke levensstijl die debet was geweest aan deze situatie. Een situatie die hun hele leven inmiddels beheerste. Het leek een sluipmoordenaar, die zijn prooi langzaam maar zeker leek dood te spelen. Met dit in gedachte nam ze de telefoon op. “Van Breukelen Incasso’s, goedemorgen”, klonk daadkrachtig aan de andere kant van de lijn. Verschrikt drukte zij het telefoontje weg, pakte haar laptop en ging vluchtig op zoek naar de loterij-uitslagen. De jackpot bleek weer niet gevallen…


Voor de kerstwandeling ‘Op weg naar Kerst’ ben ik gevraagd het kerstverhaal ‘op maat’ te schrijven. Hieronder het resultaat. 


Boodschap aan de reizigers

In den beginne was er licht en ook vanavond zal er voor u licht zijn. Het licht laat ons leven telkens weer leiden naar de meest mooie momenten. Ieder van ons is op zoek naar herinneringen in zijn leven en koestert deze. Vanavond is zo’n moment. Een moment waarop we allen terugdenken aan een van de meest magische dingen uit een mensenleven. De geboorte van een kind. Een mooi kind, een bijzonder kind, een heilig kind, een verlicht kind. Een kind van God! Maar eigenlijk een kind van ons allemaal. Vanavond gaat u beleven hoe bijzonder deze gebeurtenis was.

Boodschap aan Maria
In het plaatsje Nazareth, leefde een jonge vrouw die Maria heette. Ze was gelukkig gehuwd met een jonge timmerman, Jozef genaamd. Ze leefden samen en vooralsnog kinderloos. Tot op een dag de engel Gabriel door God gezonden werd. Met een bijzondere boodschap ging hij haar huis binnen. Hij sprak daar de wonderlijke woorden: “ Gegroet Maria, begenadigde van God, de heer is met je. God heeft je verkozen. Je zult zwanger worden en een zoon krijgen. Noem hem Jezus. Hij zal groots worden en tot in de eeuwigheid zal hij koning over zijn volk zijn”.

Maria schrok enorm van deze bijzondere boodschap. De gedachte een kind te krijgen zonder haar man Jozef deed haar huiveren. Gabriel stelde haar gerust. “De heilige geest zal komen en je beschermen. Het kind zal daarom heilig genoemd worden en ook je man Jozef zal hem zijn leven lang lief hebben. Ook je familielid Elisabet is in verwachting van een zoon, ondanks dat zij onvruchtbaar leek. Gods kracht is groots. Voor hem is alles mogelijk. “

Het vooruitzicht van een kind en de beschermende boodschap van Gabriel stelde Maria gerust. Met vertrouwen volgde daarom de beslissing om God te dienen. Gabriel knikte instemmend en verliet het huis. Maria met een blijde gedachte achterlatend.

Jozef krijgt bericht

Toen Jozef daarna van Maria te horen kreeg dat ze zwanger was begon hij aan alles te twijfelen.  Hij was er van overtuigd een lieve, trouwe en keurige vrouw te hebben. Maar ze waren nog niet eens getrouwd, en ze was al zwanger! De volgende dag ging ook in zijn werkplaats alles mis. Hij zaagde scheef, sloeg de plank mis en zijn houtwerk leek te versplinteren. Net als zijn toekomst. Die leek zo in duigen te vallen dat hij er aan dacht Maria te verlaten. Moe en met twijfels viel hij die avond in slaap.

Tijdens zijn slaap kreeg hij een droom. Een engel verscheen en deze verkondigde een verrassende boodschap. “Jozef, je had het juist. Maria is je trouw gebleven. God heeft haar juist gekozen om haar liefde en keurige leven. Daarom zal Maria de moeder worden van een kind van God, welke jullie Jezus moeten noemen”. Zelfverzekerd en vol van vertrouwen werd Jozef die ochtend daarna wakker. Hij wist nu dat het goed zou komen.

Maria op bezoek bij Elisabet

Niet lang na de boodschap van Gabriel ging Maria op reis, naar Elisabet. Haar nicht zou namelijk het beste begrijpen hoe zij zich zou voelen na de boodschap van Gabriel, deze had namelijk dezelfde boodschap gehad. Elisabet woonde in de bergen, in een stad in Judea. In de stad aangekomen zocht zij het huis van Zacharia en Elisabet op en ging naar binnen. Hier trof zij Elisabet aan en begroette haar. Elisabet begroette haar terug met de woorden:

“Wees gegroet Maria, vol van genade, de heer is met u. Gij zijt de gezegende onder de vrouwen en gezegend is Jezus, de vrucht van uw schoot! “

Na deze woorden voelde Maria de aanwezigheid van de heilige geest welke haar met warmte vervulde. Nu wist ze zeker dat ze zwanger was van een heel bijzonder kind.


Boodschap van de keizer over de volkstelling

Het was in die tijd dat de toenmalige keizer, Augustus genaamd, een belangrijk besluit nam. Er zou een volkstelling komen. Hij liet de boodschap rond gaan dat alle inwoners van het Romeinse rijk zich moesten laten inschrijven. Dit kon niet zomaar, maar dit moest zich voltrekken in de plaats waar men vandaan kwam. Voor velen betekende dit vooral een barre tocht naar de plaats van herkomst. Zo ook voor Jozef en zijn inmiddels zwangere vrouw Maria. Voor hen betekende deze boodschap een reis naar Betlehem. De geboorteplaats van Jozef in Judea.


Jozef en Maria gaan op reis

De reis vanuit Nazareth naar Betlehem zou zeker een week gaan duren. Met Maria als hoogzwangere reisgenoot was de reis niet alleen oncomfortabel, maar zeer zeker ook gevaarlijk. Een barre tocht over stoffige, stenige wegen lag in het verschiet. Jozef besloot een ezel mee te nemen, zodat Maria niet de gehele weg te voet af zou moeten leggen. Zo gingen zij op pad, geteisterd door gure wind en kou. In de nachten vonden zij hun rust langs wegen of in boerenschuren, om de volgende ochtend weer vroeg verder te trekken in de hoop zo snel mogelijk hun doel te bereiken. Na dagen reizend doorgebracht te hebben bereikte zij eindelijk Betlehem. Helaas, de stad bleek druk bezocht en nergens was nog een plaats voor de nacht. Het feit dat Maria op het punt stond een kind te baren bleek niets uit te maken. Uiteindelijk, na de zoveelste afwijzing, wees iemand hen een stal. Daar zouden zij in elk geval beschutting en wat warmte kunnen vinden. Het was in die stal dat Jezus werd geboren. Van de voederbak, gevuld met stro, werd zijn wieg gemaakt. Aan de hemel zou die avond een ster schitteren om dit heugelijke feit te markeren.


Engelen bezoeken de herders

De schitterende ster aan de donkere hemel werd in de wijde omgeving opgemerkt. Zo ook door de herders die in een nabijgelegen veld hun kuddes bewaakten. Terwijl zij naar de hemel opkeken leek de ster steeds feller te schijnen en meer te gaan schitteren. Alsof het een droom leek, verscheen daar plots een engel in het witte licht. De herders schrokken, maar de engel stelde hen al snel gerust.


Hij had een bijzondere boodschap bij. De engel vertelde hen dat vlakbij, in een simpele stal in Betlehem een redder van alle mensen geboren was. Een zoon van God, Jezus genaamd, zou gewikkeld in doeken in een kribbe liggen. De herders haastten zich hierop naar de stal, om de jonge koning met een bezoek te vereren. Bij de stal aangekomen waren ook zij vol van geluk.  Zij vertelden daar de woorden van de engel welke benadrukten hoe bijzonder het kind in de kribbe was.


De drie wijzen
De stralen van de ster welke boven de stal stond reikte ver. Ook in het oosten werd hij gezien door Balthasar, Kaspar en Melchior. Drie wijzen welke de betekenis van de ster dachten te kennen. Zij verwachtten dat de koning der Joden geboren zou zijn en besloten om op weg te gaan. Koning Herodes hoorde het nieuws en reisdoel van de drie wijzen en eiste van hen dat zij met informatie over de nieuwe koning terug zouden keren.

Bij de stal aangekomen hadden zij geschenken bij om het kind in de kribbe te eren. Zij gaven hem goud, wierook en mirre. Die nacht brachten zij in de stal door, alwaar zij een droom kregen. God gaf hen de boodschap niet terug te keren naar koning Herodes, maar hun eigen weg te kiezen. Zo vertrokken zij uiteindelijk via een andere route weer naar hun huis. Met dit geschenk, het niet verraden van het kind, redde zij het leven van de jonge Jezus.




Tonpraten Cromvoirt 2017

“Hopelijk zijn jullie hier gekomen om jezelf dood te lachen, want dan krijgen wij het straks stervensdruk!”, aldus Tinus van begrafenisonderneming de Verassing. De tweede tonprater tijdens het tonpraten bleek werkzaam in een branche die niet leuker te maken is, maar wel duurder. Hiermee wist hij de zaal compleet krom van het lachen te krijgen. Hij volgde na Toos in de ton, welke Roderick van de Mortel ging vervangen als nieuwe burgemeester.

De derde tonprater, Gewon Bart, bleek een soort van ‘Cromvoirts trots’ te zijn. Hij kwam immers uit de kweekvijver van het jeugdtonpraten wat elk jaar een groot succes is en wat, zo was aan het publiek wederom te horen, ontzettend veel kwaliteit weet door te spelen richting het ‘grote’ tonpraten.  Bart wist als buurtbus chauffeur vele escapades en eigenaardigheden de revue te laten passeren wat ook zijn 2e keer officieel in de ton tot een groot succes maakte. Niet in de minste plaats zullen de tips van zijn vader hem hier ook bij geholpen hebben. Deze volgde daarom ook na Bart, als Kobus van de fanfare, met zijn zakzozie paraat.

In Kneutergat geen tonpraten zonder sketches en dit jaar was daarop geen uitzondering. De bezemschutterij van ‘Danst nog wa’ leverde de avond veegschoon op.  De voorste rijen kregen waar voor hun plaats. Het zou er nog lang stoffig blijven. Cv Hedde nog wa schotelde het publiek een unieke kijk op een schooldag op de Leidraad voor. Deze dag eindigde met een spetterende afscheidsmusical welke meteen ook het afscheid van de sketchgroep zou aankondigen… Of is er toch nog een vervolg?

Verdere sketches waren er in de vorm van ‘Kneutergat live’, waarin Onno en Albert een revue van Cromvoirts nieuws gaven met werkelijke live-tv. Helaas waren ook de reclameboodschappen live, wat de sentimentele en poëtische afsluiting van de sketch vroegtijdig verstoorde. Tot slot was er nog een bezoek van de Oostenrijkse Knackarshbrüder welke de zaal in Tiroler stemming wisten te krijgen en zelfs Frans wisten te verleiden tot het brengen van pullen bier, in plaats van een stapelglaasje. Dit alles in combinatie met de spontane presentatie van Rob Schuurmans, de voorstelronde van prinses Nomi, de muzikale klanken van d’n Overschot, de vele hulp achter de schermen en het geweldige publiek maakten het wederom tot een fantastische avond!